Pasen

Geschiedenis naar Pasen
Het Laatste Avondmaal door Leonardo Da Vinci

Oorsprong van Pasen

De oorsprong van het Paasfeest ligt in ieder geval bij de joodse traditie van de Pesach.
Met dit feest herdenken de Joden de Exodus uit Egypte en daarmee hun bevrijding van de slavernij.
Pesach begint met de Sederavond, de avond van 14 nisan, en duurt zeven of acht dagen.
Het feest gaat traditioneel gepaard met het slachten van een lam, het eten van ongezuurd brood en het drinken van wijn.
Pasen wordt door vele mensen bij uitstek als een christelijke traditie beschouwd.
Toch kent het feest zijn oorsprong in het joodse Pesach en heeft het in de loop der eeuwen ook aardig wat heidense elementen overgenomen, waaronder de traditionele paaseieren en de bijbehorende paashaas.
De precieze herkomst van het woord Pasen is niet helemaal met zekerheid te achterhalen.
Vermoedelijk staat het in verband met het joodse feest ‘Pesach’, maar de oorsprong kan ook liggen in het Latijnse woord ’pascua’, dat weide betekent en op die manier zou verwijzen naar de lente.
De Duitse en Engelse woorden voor Pasen – respectievelijk Ostern en Easter - zouden bovendien te herleiden zijn tot de oud Germaanse godin van de vruchtbaarheid: Eostre.
Pasen is een van de belangrijkste feesten op de Christelijke jaarkalender, men herdenkt de wederopstanding van Jezus Christus.
Maar het feest heeft ook een grote Joodse invloed. De Joden vieren rond dezelfde tijd Pesach, de herdenking van de Exodus.
Én het Paasfeest is ook beïnvloed door de voorchristelijke Germaanse lentefeesten.
Dat maakt van Pasen een feest met veel bijzondere tradities.

De chocolade-eitjes liggen al een tijd lang in de winkel, en stiekem hopen we op een beetje mooi weer.
Er liggen immers een paar vrije dagen in het verschiet: de paasdagen.
Maar waarom vieren we Pasen?
En waar staan al die verschillende paasfeesten voor?
In dit dossier vertellen we je alles over Palmpasen, Witte Donderdag, Goede Vrijdag, en het Paasfeest zelf, maar ook over paaseieren en natuurlijk de paasvuren.

Aswoensdag    

Voordat Pasen begint is er eerst nog een periode van veertig dagen waarop traditioneel wordt gevast.
De eerste dag van de vastentijd heet aswoensdag.
Op Aswoensdag wordt in de katholieke traditie stilgestaan bij de eindigheid van het leven van de mens.

Palmpasen    

Palmpasen is de laatste zondag van de vastentijd en de laatste zondag voor Pasen.
Op deze dag wordt de intocht van Christus in Jeruzalem herdacht, waar de bevolking hem erkende als hun koning en verlosser.
Met Palmpasen begint de Goede Week waar het lijden en sterven van Christus wordt herdacht.

Witte Donderdag    

e laatste donderdag voor Pasen is de dag die volgens de kerkelijke traditie Witte Donderdag wordt genoemd.
Het is het begin van het zogenaamde triduum sacrum, dat compleet wordt gemaakt door Goede Vrijdag en Stille Zaterdag.
Op Witte Donderdag wordt herdacht dat Jezus op die dag zijn Laatste Avondmaal hield.

Goede vrijdag     

Goede vrijdag is de dag dat Jezus stief aan het kruis.
Goede Vrijdag volgt op Witte Donderdag en gaat vooraf aan Stille Zaterdag.
Deze drie dagen vormen samen de triduum sacrum, de drie heilige dagen voor Pasen.
Voor Christenen staat deze dag symbool voor het feit dat Jezus alle menselijke zonden op zich nam.

Wie was Pontius Pilatus?    

Een hoofdrol tijdens de gebeurtenissen op Goede Vrijdag was weggelegd voor Pontius Pilates.
De Romein gaf het bevel om Jezus te laten kruisigen, maar rondom dat bevel gebeurden meer merkwaardige zaken.
En wat weten we nog meer over Pontius Pilatus?

Stille Zaterdag    

Op de dag na Goede Vrijdag herdenken de christenen het verblijf van Jezus Christus in zijn graf.
In de protestantse traditie heet deze dag Stille Zaterdag en door de Rooms-katholieken wordt het Paaszaterdag genoemd.
Stille Zaterdag is een dag van bezinning en is ook het einde van de vastenperiode.

Matthäus Passion    

Voorafgaand aan Pasen kun je op veel plekken de Matthäus Passion luisteren.
Koren en orkesten brengen dit omvangrijke muziekstuk van Bach ten gehore.
In dit enorme muziekstuk wordt het passieverhaal, de lijdensweg van Jezus Christus volgens het evangelie van Mattheus op muziek verteld.
Van origine vond de uitvoering van de Matthäus Passion plaats op goede vrijdag, maar inmiddels kun je in de weken voor Pasen al genieten van dit bijzondere stuk.

Oorsprong van het Paasei    

Een ei hoort erbij tijdens Pasen.
De supermarkt ligt vol chocolade paaseitjes, en misschien beschilder je tijdens Pasen wel een echt ei.
Al lange tijd verft men eieren met de komst van het lenteseizoen.
Maar hoe past een traditie als deze bij een christelijke feestdag als Pasen?
Wat is de oorsprong van het paasei?

Waar komen die Paasvuren vandaan?    

Op veel plekken in het oosten van Nederland, Friesland en Noord-Brabant verzamelen mensen zich rond enorme paasvuren.
De oorsprong van het paasvuur is onduidelijk, maar zeker is dat het om een eeuwenoude traditie gaat.

Laatste Avondmaal

Volgens een aantal evangeliën vond het Laatste Avondmaal van Jezus plaats op een Sederavond aan het begin van Pesach.
Ook zijn kruising de volgende dag en de wederopstanding drie dagen later, vonden nog plaats tijdens het Joodse feest.
Op deze manier raakten het joodse Pesach en de dood van Christus direct met elkaar verbonden.
Gaandeweg richtten de christenen zich echter steeds meer op het belang van de wederopstanding van Jezus en lieten zij de joodse aspecten van de Pesach achterwege.
Tijdens het concilie van Nicea in 325 werd de viering van Pasen dan ook definitief losgekoppeld van het joodse feest.
Beslist werd dat paaszondag voortaan ieder jaar gevierd zou worden op de zondag na de eerste volle maan van de lente.
Op de donderdag ervoor, Witte Donderdag, wordt het Laatste Avondmaal herdacht.
Op Goede Vrijdag wordt de kruisiging van Jezus herdacht.

Paaseieren    

Toen het christendom zich vervolgens in de loop der eeuwen over Europa verspreidde, raakte het Pasen ook vermengd met een aantal heidense lentefeesten.
Zo stamt de traditie van het paasei mogelijk af van de heidense overtuiging dat eieren symbool stonden voor de vruchtbaarheid en de geboorte van de lente.
Onder andere in de Germaanse heilige-boom cultus was het gebruikelijk om de komst van de lente te vieren door eieren in de bomen te hangen.
Er bestaat echter ook een meer praktische verklaring van de oorsprong van het paasei, die met name verband houdt met de periode van het Vasten.
In die weken was het namelijk voor christenen verboden om vlees en zuivel te eten, en door velen werden eieren ook als zuivelproduct beschouwd.
Omdat de kippen echter niet stopten met broeden, had men aan het einde van het Vasten zo’n overschot, dat het al snel traditie werd om met het begin van Pasen hardgekookte eieren te eten.

Paashaas    

Met de opkomst van het protestantisme 16e eeuw verdween in grote delen van Noord-Europa de traditie van het gezamenlijk vasten.
Omdat vele Duitse protestanten hun kinderen echter niet het genot van de paaseieren wilden onthouden, bedachten zij de paashaas, die de eieren op paaszondag voor hen verstopte.
Zeer waarschijnlijk heeft de keuze voor dit dier ook zijn oorsprong in het heidendom, aangezien de haas al sinds de oudheid vanwege zijn vruchtbaarheid symbool stond voor het begin van de lente.
Traditioneel wordt aan kleine kinderen verteld dat er paaseieren verstopt worden door de paashaas.
Maar hazen leggen helemaal geen eieren, en in de Bijbel wordt geen woord gerept over deze knaagdieren.
Waar komt die paashaas dan wel vandaan?